اگر شما هم در خط تولید تزریق پلاستیک فعالیت دارید، حتماً می‌دانید که قلب عملیات دستگاه، در منوی تنظیمات گیره (F2) می‌تپد. تنظیمات دقیق و اصولی این بخش، تضمین‌کننده کیفیت محصول نهایی، ایمنی اپراتور و دستگاه و همچنین بازدهی بالای تولید است. بسیاری از مشکلات رایج مانند ضربه به قالب، باز و بسته شدن کند دستگاه و حتی ایجاد خط بر روی محصولات، ریشه در تنظیمات نادرست این بخش دارد.

در این مقاله آموزشی، به زبان ساده و به صورت گام به گام، به بررسی تنظیمات F2 در مانیتور دستگاه تزریق پلاستیک می‌پردازیم. با ما همراه باشید تا اسرار دستیابی به تنظیمات بهینه را فرا بگیرید.

منوی F2 (گیره) چیست و چه کاربردی دارد؟

منوی F2 که معمولاً با عنوان Clamp Settings یا تنظیمات گیره شناخته می‌شود، بخشی از سیستم کنترل دستگاه است که تمام پارامترهای مربوط به حرکت پلاتین و مکانیزم قفل کردن قالب (Mold) را کنترل می‌کند. این منو به شما امکان می‌دهد سرعت، فشار و موقعیت‌های مختلف در سیکل باز و بسته شدن قالب را به دقت تعیین کنید.

اهداف اصلی تنظیمات گیره:

• ایمنی در برابر آسیب به قالب و دستگاه
• کاهش زمان سیکل تولید و افزایش بهره‌وری
• افزایش عمر مفید قالب و مکانیزم گیره
• اطمینان از قفل شدن کامل و یکنواخت قالب

آشنایی با بخش‌های اصلی منوی F2 و تنظیمات حیاتی آن

با فشردن کلید F2 روی مانیتور دستگاه، معمولاً با صفحه‌ای مشابه زیر روبرو می‌شوید. پارامترهای اصلی این بخش عبارتند از:

1. تنظیمات سرعت (Speed Settings)

در این بخش، سرعت حرکت پلاتین در فازهای مختلف تعیین می‌شود. یک قانون کلی این است: “در نزدیکی قالب با سرعت کم و در مسیر آزاد با سرعت بالا حرکت کنید.”

• سرعت بستن کند (Slow Close Speed): این اولین سرعت است. و زمانی فعال می‌شود که صفحه‌های قالب به هم نزدیک می‌شوند. این تنظیم برای ایمنی قالب حیاتی است. مقدار آن را کم (مثلاً ۱۰ تا ۱۵٪) قرار دهید تا از برخورد شدید صفحات جلوگیری شود.
• سرعت بستن سریع (Fast Close Speed): در میانه مسیر و برای صرفه‌جویی در زمان، سرعت را افزایش دهید (مثلاً ۳۰ تا ۵۰٪).
• سرعت باز کردن کند (Slow Open Speed): در ابتدای باز شدن قالب، برای جلوگیری از کشش و پاره شدن قطعه یا سیستم راهگاه، سرعت باید کم باشد.
• سرعت باز کردن سریع (Fast Open Speed): پس از جدا شدن قطعه از قالب، سرعت افزایش می‌یابد تا در زمان صرفه‌جویی شود.

2. تنظیمات فشار (Pressure Settings)

فشار، نیروی محرکه موتور هیدرولیک برای حرکت پلاتین است. تنظیم آن معمولاً ثابت‌تر است.

• فشار بستن (Close Pressure): حداکثر فشار اعمال شده برای حرکت در حالت بستن.
• فشار قفل (Clamp Pressure یا Tonnage): این مهم‌ترین پارامتر است! فشار نهایی که برای بسته نگه داشتن قالب در برابر فشار تزریق اعمال می‌شود. این مقدار بر حسب تن (Tons) و معمولاً بر اساس投影 سطح قطعه و جنس مواد محاسبه می‌شود. هرگز آن را بی‌رویه روی حداکثر قرار ندهید زیرا باعث فرسودگی سریع دستگاه و قالب می‌شود.
• فشار باز کردن (Open Pressure): فشار اعمال شده برای حرکت در حالت باز کردن.

3. تنظیمات موقعیت (Position Settings)

این بخش، نقاط عطفی را مشخص می‌کند که در آن سرعت یا فشار تغییر می‌کند.

• موقعیت تغییر سرعت بستن (Slow Close Position): نقطه‌ای که سرعت از “سریع” به “کند” تغییر می‌کند. این موقعیت باید جایی باشد که فاصله صفحات قالب حدود ۲۰ تا ۳۰ میلی‌متر است.
• موقعیت فشار کمکی (Low Pressure Position): نقطه شروع حالت فشار کم (Low Pressure Clamping). این یک ویژگی ایمنی فوق‌العاده مهم است. اگر بین صفحات قالب مانعی (مثلاً یک پلیت یا قطعه پرتاب نشده) وجود داشته باشد، دستگاه به جای کوبیدن به آن، با فشار کم متوقف شده و عقب می‌آید.
• موقعیت توقف باز (Open Stop Position): نقطه نهایی باز شدن قالب، جایی که دستگاه برای اجرای مرحله بعد (مثلاً پرتاب قطعه) متوقف می‌شود.

چگونه تنظیمات F2 را بهینه کنیم؟ (گام به گام)

اول: تنظیم موقعیت‌ها

1. ابتدا موقعیت توقف باز (Open Stop) را طوری تنظیم کنید که فضای کافی برای خروج قطعه و عملکرد ربات یا اپراتور وجود داشته باشد.
2. موقعیت تغییر سرعت بستن (Slow Close Position) را روی ۲۰-۳۰ میلی‌متر تنظیم کنید.
3. موقعیت شروع فشار کم (Low Pressure Position) را کمی بعد از نقطه تغییر سرعت بستن (مثلاً روی ۱۵-۲۰ میلی‌متر) قرار دهید.

دوم: تنظیم سرعت‌ها

1. سرعت بستن کند (Slow Close) را روی یک مقدار کم و ایمن (۱۰-۱۵٪) قرار دهید.
2. سرعت بستن سریع (Fast Close) را روی مقداری تنظیم کنید. که دستگاه بدون لرزش و با نرمی حرکت کند (۳۰-۴۰٪).
3. سرعت باز کردن کند (Slow Open) را برای جدا شدن آرام قطعه تنظیم کنید (۱۵-۲۰٪).

سوم: تنظیم فشارها

1. فشار بستن و باز کردن را روی مقادیر استاندارد (معمولاً ۵۰-۶۰٪) نگه دارید.
2. فشار قفل (Tonnage) را بر اساس محاسبات فنی و با کمترین مقدار ممکن که از باز شدن قالب در حین تزریق جلوگیری کند، تنظیم کنید. این کار در مصرف انرژی و استهلاک دستگاه صرفه‌جویی بزرگی می‌کند.
3. فشار کمکی (Low Pressure) را طوری تنظیم کنید که اگر مانعی وجود داشت. دستگاه بتواند عقب بیاید، اما برای بستن یک قالب تمیز و خالی، کافی باشد (معمولاً ۵-۱۰٪).

سوالات متداول (FAQ)

سوال: اگر تنظیمات فشار کمکی (Low Pressure) را درست تنظیم نکنم چه می‌شود؟
پاسخ: اگر فشار کمکی زیاد باشد، ممکن است به مانع کوچک در قالب آسیب بزند. اگر کم باشد، ممکن است دستگاه نتواند قالب را حتی در حالت عادی ببندد و مدام خطا دهد.

سوال: تفاوت فشار قفل (Clamp Pressure) و فشار تزریق (Injection Pressure) چیست؟
پاسخ: فشار قفل برای بسته نگه داشتن قالب است و از باز شدن آن در حین تزریق جلوگیری می‌کند. فشار تزریق، فشاری است که مواد مذاب را به داخل حفره قالب می‌راند. این دو باید با هم در تعادل باشند.

سوال: چرا دستگاه من در حین بستن قالب تکان‌های شدیدی دارد؟
پاسخ: این مشکل معمولاً به دلیل تنظیم نادرست موقعیت تغییر سرعت است. نقطه تغییر از سرعت سریع به کند، خیلی دیر (نزدیک به قالب) تنظیم شده است. این موقعیت را افزایش دهید.

جمع‌بندی نهایی

تسلط بر منوی F2 و تنظیمات گیره، شما را از یک اپراتور ساده به یک متخصص ارزشمند در زمینه تزریق پلاستیک تبدیل می‌کند. همیشه به خاطر داشته باشید که ایمنی اولویت اول است. تنظیمات را همیشه با احتیاط و به صورت گام‌به‌گام انجام دهید و در صورت امکان، از راهنمایی افراد باتجربه بهره ببرید. با به کارگیری این آموزش، می‌توانید زمان سیکل را کاهش دهید، از قالب خود محافظت کنید و کیفیت تولید را به طور چشمگیری افزایش دهید.